'Dems in Disarray'

De Democraten zijn in geen velden of wegen te bekennen. Hoe komen ze uit de woestijn?

In de veel gelezen nieuwsbrief van vorige week (waarvoor dank!) begon ik met een eerste inzicht in het denken van vicepresident JD Vance, het nationaal conservatisme en het postliberalisme. Niet alleen omdat Vance de voornaamste kandidaat is om Trump op te volgen in 2028, maar ook omdat hij veel kans maakt om inderdaad gekozen te worden. Want zoals het nu gaat bij de tegenstanders, de Democratische Partij, krijgt Vance ruim baan om goede sier te maken als Veep (en misschien dus wel als zittend president) terwijl de Democraten ongecoördineerd in luchtledige aan het slaan zijn en soms alleen de eigen partijleden raken. Een gevleugelde uitspraak is ‘Dems in Disarray’, de Democraten in verwarring. Is dat nu weer het geval?

Diagnose

Terwijl de laatste dagen de (progressieve) sociale media in een soort Trump ‘death Watch’ veranderd zijn, en het vooruitzicht van een president Vance nog scherper in beeld komt, is het goed om te kijken wat de Democraten tegenover Trump en Vance zetten of kunnen zetten. In de nasleep van de verloren verkiezingen van 2024, na een tussentijdse leiderschapswissel van Biden naar Harris en ondanks Trumps strafzaken en veroordelingen, hebben de Democraten flink de wonden moeten likken. Waar ging het mis? Nog steeds zijn er open wonden die moeten genezen, als het ware, en ondanks het - wat mij betreft - soms krankzinnige beleid van deze regering gaat het met de Democraten alleen maar slechter. Ze zijn niet alleen maar grotendeels onzichtbaar als effectieve oppositie, de onvrede die daar meer gepaard gaat, ook onder de eigen kiezers, is overduidelijk. De opiniepeilingen over de populariteit van de partij zijn niet gunstig. Ondanks de ‘grotere’ populariteit dan de Republikeinen staat een meerderheid nog altijd niet positief tegen over Democraten. De afgelopen maand was het RealClear Politics gemiddelde voor de Democraten 44.2% ‘favorable’ voor de verkiezingen van 2026, ten opzichte van 41.7% voor de Republikeinen. Steeds minder mensen identificeren zich bij registratie voor verkiezingen als Democraat, terwijl het aantal registraties als Republikein juist stijgt. Wat ontbreekt eraan bij de Democraten? Is het leiderschap of een coherente, verenigende boodschap? De vraag is mogelijk een kip-of-ei verhaal, maar laten we bij leiderschap beginnen.

Leiderschap

Na het vertrek van president Biden als kandidaat, het verlies van Kamala Harris in de verkiezingen, en door de autoritaire storm van Donald Trump, verkeren de Democraten in een acute leiderschapscrisis. Er is nog geen tijd geweest voor een ‘natuurlijk’ leider om op te staan die alle verschillende achterbannen van de partij kan aanspreken. Harris is nog aangeschoten wild en voor sommigen (mede) de oorzaak van het verlies, net als haar running mate, gouverneur Tim Walz (Minnesota). Andere getalenteerde politici en bestuurders die werden genoemd durfden tot voor kort niet hun nek uit te steken en het leiderschap op zich te nemen. En dat heb ik het over bijvoorbeeld gouverneur Gretchen Whitmer (Michigan) maar ook Pete Buttigieg, mijn persoonlijk favoriete kandidaat (geen geheim) wiens voorzichtige aard nu misschien in de weg zit. Hetzelfde geldt denk ik voor Kentucky gouverneur Andy Beshear. De leiding in de twee huizen van het Congres worden ook weggewuifd als oude, zwakke, ineffectieve en toondove ‘establishment’ politici. Senator Chuck Schumer is te oud en niet meer van deze tijd. Hakeem Jeffries in het Huis van Afgevaardigden lijkt verlamd door de verloren verkiezingen.

Het is gouverneur Gavin Newsom die recentelijk wat meer vuur onder de kont in ieder geval van de Democratische kiezer heeft ontstoken door zijn satirische imitatie van Donald Trump op sociale media en de reacties die dat heeft ontlokt aan MAGA en media zoals Fox News. Maar Newsoms opmars in de achting van de kiezer begon met zijn verzet tegen het gerrymanderen door de staat Texas waarna Newsom voor Californië hetzelfde voorstelde, zodat het een en ander zich uitbalanceerde. Desondanks is er nu een koude oorlog met een gerrymandering wapenwedloop tussen Democratische en Republikeinse staten, waar Newsom ook politiek van profiteert. Gouverneur JB Pritzker (Illinois) - ook genoemd als mogelijke presidentskandidaat - probeert zijn electorale spieren te flexen in zijn eigen strijd met de regering-Trump, namelijk over het gebruik van militairen op de straten van Chicago om criminaliteit te bestrijden. Het zijn kleine stapjes die Democraten aanspreken, maar het is reactief. Waar staat de partij als het gaat om actie in de toekomst? Wat is de Grote Boodschap (pun intended)

De Grote Boodschap

Want komt de leiderschapscrisis niet ook door een crisis in de waarden en normen, en het beleid waar de partij voor staat? Newsom en Pritzker zijn reactief en bestrijden vuur met vuur, zoals veelvuldig in de media is herhaald. Maar net als in 2024 spelen Democraten nog altijd op het speelveld zoals dat geframed is door de Republikeinen. Zo lieten Democraten zich eerder verleiden tot een terechte intense verdediging van bijvoorbeeld LHBTI+ rechten, maar waardoor Trump en de Republikeinen tot op de dag van vandaag kunnen verkondigen dat alle Democraten iedereen of alle kinderen ‘trans’ willen maken of iets in die trant. Het verdedigen van de grondwettelijke rechten van illegale immigranten werd synoniem met een open grenzen beleid. ’Zijn jullie dan voor criminaliteit’? Of ‘jullie waren veel erger in het gerrymanderen’. ‘Zijn jullie dan voor illegale criminele migranten in de VS die ook nog eens stemmen in verkiezingen?’ ‘Zijn jullie dan voor mannen in vrouwensport?’ Verontwaardiging en wat ik maar ‘legal proceduralism’ ben gaan noemen is niet genoeg. Zelf ben ik ook veelvuldig schuldig aan het roepen van ‘dat mag niet volgens de (Grond)wet’, of ‘due process!’. Het is logisch en noodzakelijk door de manier waarop deze regering te werk gaan. Maar voor de kiezer ga je dan voorbij aan daadwerkelijke problemen zoals criminaliteit of bepaalde ethische dilemma’s. Het dilemma voor Democraten is dat nuance in beleid ten aanzien van daadwerkelijke problemen waarop de regering snel en agressief vooruit stevent, wordt gezien als zwak en laf.

Het is tragisch dat verdediging van de democratische rechtstaat niet aanslaat bij de kiezer terwijl een democratisch gekozen regering is verworden tot een aspirerend autoritair regime dat ook een culturele oorlog voert.’Proceduralisme’ en verontwaardiging hebben een belangrijke plaats in de oppositie, maar moet gekoppeld worden met inhoudelijke alternatieven en duidelijke retoriek. De kans voor Democraten ligt natuurlijk op thema’s die de regering niet of onvoldoende adresseert of zelfs verergert. Democraten verloren onder andere op zogenaamde ‘kitchen table issues’, met name economische kwesties, kwesties waarop kiezers hun keuze maakten. Maar de economische situatie is nu zo troebel en onzeker door het regeringsbeleid dat de kitchen table issues weer in het centrum staan van het politieke debat. Zowel Republikeinse als Democratische kiezers zien de huidige politieke strijd als een strijd van een werkende klasse tegen de elite. Democraten hebben op dat front veel kiezers verloren aan de Republikeinen. Nieuwe Democratische leiders zullen die terug moeten winnen om nog een kans te maken bij de verkiezingen. Mits die eerlijk verlopen natuurlijk…

Verdeeldheid

Het gebrek aan een leider of een boodschap komt door de onhoudbaarheid van een coalitie die zo lang de linkerkant van het politieke centrum heeft gedomineerd. Het aandeel van kiezers van kleur voor de Democratische partij loopt gestaag terug. De onvrede met het ‘establishment’ is universeel aanwezig. Ook binnen de Democratische Partij is men niet altijd blij geweest met identiteitspolitiek. De onafhankelijke denktank Third Way kwam laatst zelfs met een lijst van woorden die de partij niet meer in de mond moet nemen omdat de Democraten dan alleen maar als ‘woke’ bestempeld worden en kiezers afstoten. Afgezien van het feit dat de kritiek hier en daar wel terecht is, gaan ze wel in het woke/anti-woke frame. Ook is veelvuldig geopperd om alternatieve linkse media op te richten en te steunen. De eigen, progressieve ‘Joe Rogan’. Het betere alternatief voor de Democraten lijkt me het adagium ‘meet the voters where they are’ in plaats van ‘preaching to the choir’.

Twee factoren waar elke Democraat in ieder geval rekening mee moet houden is ten eerste de linkse duw die Bernie Sanders al aan de partij gaf in 2016 en die sindsdien heeft uitgemond in de kandidatuur van Zohran Mamdani, een zelfverklaarde ‘Democratic socialist’ voor het burgermeesterschap van New York, en de status van Alexandria Ocasio Cortez (AOC) als toekomstige presidentskandidaat. Voor Newsom waren alleen Sanders en AOC in staat mensen te enthousiasmeren met hun ‘Fighting Oligarchy Tour’. Ten tweede is de gevoeligheid van het Israëli-Palestijnse conflict. Deze generatie van jonge kiezers is, mild gezegd veel kritischer en uitgesprokener over Israël. Pete Buttigieg moest het bijvoorbeeld ontgelden door zijn brei aan woorden die weinig zeiden over zijn standpunt ten aanzien van Amerikaanse hulp aan Israel.

Vuur

Gavin Newsom had wel gelijk. De eerste stap is vuur met vuur bestrijden. Maar de Democratische Partij heeft nog een lange weg te gaan om de Amerikaanse kiezer een krachtig, geloofwaardig en betrouwbaar alternatief te bieden. Wie formuleert een coherente visie op wat deze tijd vereist, en wat zoveel mogelijk kiezers aanspreekt, niet alleen maar Democraten. Sinds kort wordt er een Abundance debat gevoerd, naar aanleiding van het boek ‘Abundance’ van Ezra Klein en Derek Thompson, die echte problemen probeert te identificeren en de hand in eigen progressieve boezem te steken. Woorden als deregulering komen het afgelopen jaar ook weer bij Democraten in de mode, maar tegelijkertijd ook de rol van de overheid als een positieve kracht die markten beter kan maken, zoals verwoord in 'Marketcrafters’ van Chris Hughes (ik moet het nog lezen). Voor sommigen neigt het naar een soort neo-neoliberalisme, maar het is een begin van een koersverandering.

De politicus die een dergelijke visie kan articuleren en wat vechtlust kan laten zien, zal nog ver komen en het misschien tegen JD Vance opnemen in 2028.

---

Wil je me eenmalig een steuntje geven?

---

Wil je meer weten over wat MAGA wil of waar het vandaan komt? Boek dan mijn lezing ‘Making America John Wayne Again’, gebaseerd op mijn eerste boek, ‘Democratie van het Wilde Westen’. Koop ‘m hier!

Of wil je meer weten over de Amerikaanse constitutionele orde en de Grondwet? En hoe deze nu wordt ondermijnd? Boek dan mijn lezing ‘Strijd om de Grondwet’, gebaseerd op mijn tweede boek ‘(On)grondwettelijk’. Koop ‘m hier!

En natuurlijk praat ik volop over de actualiteit en de algemene toestand in Amerika in beide lezingen.

Samen met China-deskundige Fred Sengers geef ik ook de presentatie ‘Toestand in de Wereld’ over, nou ja, de toestand in de wereld, aan de hand van de competitie tussen Amerika en China.

Geïnteresseerd in een of meerdere van deze lezingen? Neem contact op via dit formulier.

---